استفاده ایران از حق خود در تنگه هرمز

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، برنامه جنگ تحمیلی سوم در شبکه خبر، میزبان داوود عامری، رئیس اندیشکده راهبرد تحول و کارشناس مسائل راهبردی بود.

متن این گفت‌وگو به شرح زیر است:

مجری: درباره پیامی که رهبر معظم انقلاب به مناسبت روز ملی خلیج فارس، صادر و به نکته‌های ارزشمندی اشاره فرمودند. اگر موافقید، بخش‌هایی از آن را با جناب‌ عالی، تحلیل و مرور کنیم. ایشان از خلیج همیشه فارس به عنوان یک نعمت راهبردی و هویتی نام بردند که تأثیر بسیار زیادی در منطقه، به‌ویژه برای ایران دارد.

عامری: رهبر معظم انقلاب، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای به نکته‌ای اشاره کردند که به نظرم نکته‌ای است که قبلا هم رهبر شهیدمان به آن متذکر شده بودند. به هر حال، جهان امروز در حال یک تغییر و تحول بزرگ است. همه در دنیا می‌دانند که دوران یکجانبه‌گرایی و تک‌قدرتی‌ در دنیا سپری شده است. آمریکایی‌ها پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، تصور می‌کردند که قدرت بلامنازع دنیا به‌خصوص در حوزه ۵ گانه قدرت در دنیا هستند، اما جهان به سمت دیگری میل کرد و امروز آن‌ها متوجه شده‌اند که به علت کم‌توجهی به روند تحولات جهانی، بسیاری از حوزه‌های قدرت را از دست داده‌اند و تلاش می‌کنند که بخشی از این ناکامی‌ها را پوشش دهند، اما هر میزان به این محیط دامن بزنند، افول خود را بیشتر خواهند کرد.

روند‌ها در دنیا نشان می‌دهد که آمریکا در حوزه‌های قدرت سخت، قدرت نرم، استحکام درونی، شبکه متحدان جهانی و حتی اقتصاد، در فرسایش بزرگی است. آن چیزی که در پیام مقام معظم رهبری اشاره شده، این است که ما از این پس، شاهد تحولات جدید و قانون‌ها و رویکرد‌های متفاوتی خواهیم بود و البته این رویکرد‌ها و تغییرها به سود جمهوری اسلامی ایران و به زیان آمریکا پیش خواهد رفت. آمریکایی‌ها متأسفانه با محاسبه‌های غلط به جمهوری اسلامی ایران حمله کردند و در این رویارویی در حوزه‌های مختلف در مدت ۴۰ روز نتوانستند چیزی برای خود کسب کنند.

هیچ‌کدام از هدف‌هایی که برشمرده بودند و به واسطه آن به جمهوری اسلامی ایران حمله کردند، تحقق نیافت. آمریکایی‌ها زیان‌های متفاوتی هم دیدند. تأکید مقام معظم رهبری در سخنان خود که ما از این پس، شاهد تحولات جدیدی در منطقه خواهیم بود، به علت این رویکرد است. امروز آمریکایی‌ها باید بپذیرند که جهان در حال تغییر به سمت چندجانبه‌گرایی و ظهور قدرت‌های نوظهور در دنیا است.

امروز در حوزه قدرت سخت، فقط در این ۴۰ روزی که آمریکایی‌ها به همراه رژیم صهیونیستی با جمهوری اسلامی ایران در منطقه درگیر شدند، ضعف‌ها و کاستی‌های قدرت نظامی آن‌ها به خوبی هویدا شد. همه کارشناسان به این معتقد هستند که آمریکایی‌ها زیان بیشتری از جمهوری اسلامی ایران در این حوزه دیدند، ناکام شدند و هیچ‌کدام از هدف‌های آن‌ها محقق نشد. اگر نام این را شکست برای آمریکا نگذاریم، نمی‌دانم اسم آن را چه می‌شود گذاشت.

همزمان در حوزه قدرت نرم، واقعه‌های بزرگی در دنیا به وقوع پیوست. آمریکایی‌ها تلاش کردند که سال‌ها با ایران‌هراسی، دنیا و منطقه را از ایران جدا کنند و تصویر مخدوشی از ایران به نمایش بگذارند، اما نمایش ۴۰ روز اقتدار جمهوری اسلامی ایران (در دفاع مقدس سوم) و حضور بی‌نظیر مردم در صحنه و همبستگی ایرانیان، چهره و تصویر جدیدی را به ما نشان داد. این تصویر جدید، حاکی از بازگشت الهام‌بخش جمهوری اسلامی ایران، افزایش قدرت نرم آن و افول قدرت نرم آمریکا در دنیا است.

امروز واگرایی‌ها در دنیا (نسبت به آمریکا) جدی است. در حوزه اقتصاد هم آمریکایی‌ها زیان دیدند و زیان بیشتری خواهند دید. البته آمریکا یک اقتصاد بزرگ در دنیا است و امروز تلاش می‌کند با ظرفیت‌هایی که دارد، جلوی زیان یا نوسان‌های بازار جهانی را بگیرد، اما اگر در کوتاه مدت، آن را بتواند مدیریت کند، در دراز مدت، صدمه زیادی به اقتصاد آمریکا می‌خورد و بحران زیادی ایجاد می‌شود.

شبکه متحدان این کشور در جهان، راجع به آمریکا واگرا شده‌اند و حتی ما انتقادهای فراوانی را به نوع حکمرانی آمریکایی و نوع حکمرانی ترامپ می‌بینیم که این نشان می‌دهد در حوزه‌های پنج‌گانه گفته‌شده، آمریکایی‌ها فرسایش زیادی داشته‌اند و این موضوع، زمینه‌های چندجانبه‌گرایی را فراهم می‌کند.

فرصت چندجانبه‌گرایی در دنیا فرصت بزرگی برای نقش‌آفرینی ایران است؛ نه‌تنها نقش‌آفرینی منطقه‌ای که قطعی است، بلکه جمهوری اسلامی ایران می‌تواند به عنوان یک بازیگر مهم در عرصه‌های مختلف جهانی، ایفای نقش کند.

مجری: شما چند بار از واژه افول آمریکا استفاده کردید. رهبری شهید ما در دو سال پایانی عمر پر برکت خود به یک تغییر نظم نوین جهانی اشاره فرموده و برای آن، سه مؤلفه ذکر کرده بودند که یکی از این مؤلفه‌ها، افول آمریکا بود و قدرت مقاومت، از دیگر مؤلفه‌هایی بود که ایشان در سخنان خود به آن اشاره کرده بودند. این دوره و جنگی که آمریکایی‌ها ضد ملت ایران راه انداختند، به عنوان جنگ تحمیلی سوم، تفاوت ویژه‌ای با جنگ‌های دیگری که آمریکایی‌ها راه انداختند، داشت. اینکه آن‌ها فکر می‌کردند، یک گزینه نظامی دارند و می‌توانند در حوزه نظامی دست برتر را داشته باشند و به کشور‌های منطقه هم این نکته را گفته بودند که امنیت شما را تأمین می‌کنیم، اما در همین موضوع هم گزینه نظامی آن‌ها شکست خورد.

عامری: بسیاری از کشور‌های دنیا راه سازش یا بهتر بگوییم، راه صبورانه‌ای را پیش گرفتند. البته جمهوری اسلامی ایران هم به میزان کافی در برابر آمریکا صبر نشان داد.

ما جنگ را آغاز نکردیم، آمریکایی‌ها جنگ را بر ما تحمیل کردند. آن‌ها می‌توانستند با ما به توافق هم برسند، اگر عاقلانه فکر می‌کردند، اما فکر می‌کردند که جنگ برای آن‌ها یا رژیم صهیونیستی، نفع بیشتری دارد!

آمریکایی‌ها به این علت که فکر می‌کردند، این جنگ سریع و کوتاه مدت خواهد بود، به ما حمله کردند، اما در برابر قدرت آتش رزمندگان اسلام، غافلگیر شدند. این یک واقعیت است؛ نیرو‌های مسلح ما در این ۴۰ روز کاری کردند که تحسین نظریه‌پردازان راهبردی نظامی دنیا را برانگیخت.

جمهوری اسلامی ایران در ۴۰ روز جنگ، نظریه‌های نظامی دنیا را از نو تعریف کرد. آمریکا با همه آن ظرفیت نظامی بزرگ خود نمی‌تواند این را منکر شود. خاطرمان باشد که رهبر شهیدمان وقتی می‌خواست تراز ناو آمریکایی و سلاح ما را به رخ آمریکایی‌ها بکشاند، گفتند: خطرناک‌تر از ناو هواپیمابر، آن سلاحی است که آن را به قعر دریا می‌برد و شکست می‌دهد. امروز، قدرت نظامی ما مبتنی بر نظریه‌های جدید و جنگ ناهمتراز و نامتقارن، آمریکایی‌ها را زمین‌گیر کرده است.

این موضوع را دنیا به چشم خود دید. البته آمریکا می‌توانست ضعف خود را پنهان کند، اما تقدیر بر این بود که در صحنه نبرد، قدرت نظامی آن را به چالش بکشیم.

مجری: رهبر فرزانه انقلاب در پیام به مناسبت روز خلیج فارس، فرمودند که آمریکایی‌ها در آب‌های خلیج فارس جایی ندارند، مگر در قعر آب‌ها.

عامری: آمریکایی‌ها با پافشاری برای ماندن در منطقه و ندادن حقوق ملت منطقه، به‌خصوص به مردم ایران، به خود زیان بیشتری خواهند زد، هر چقدر بر این مسئله پافشاری کنند، فرسایش آن‌ها بیشتر به چشم دنیا خواهد آمد که هزینه بزرگی خواهد داشت.

رهبر شهید ما یک عبارتی دارند که پیام ما به ملت‌های جهان، صلح، سعادت و عدالت است، نزدیک به این مضمون، پیام مقام معظم رهبری شهید ما به دنیا بود و گفتند که این پیام جمهوری اسلامی ایران به ملت‌های جهان است. ملت ایران، چه زمان، جنگ‌طلب بوده و خواسته است که وارد یک جنگ شود؟ اما آنان که تاریخ خوانده‌اند، می‌دانند که ملت بزرگ ایران، یک ملت پایدار و سلحشور است.

خلیج فارس جمهوری اسلامی ایران، هزاران سال در این صحنه بوده است. اگر قدرت‌های بیگانه در منطقه نباشند، جمهوری اسلامی ایران به راحتی با کشور‌های منطقه کنار خواهد آمد.

جمهوری اسلامی ایران، همیشه بر سر منافع جهان اسلام و مسلمانان، بزرگواری نشان داده و همواره در این مسیر حرکت کرده است.

اگر کشور‌های منطقه، دور هم جمع شوند، به راحتی می‌توانند با قانون‌های مشخص، از امنیت منطقه و اقتصاد خود، بهره ببرند.

مجری: رهبری اشاره کردند که ما در  خلیج فارس، هم‌سرنوشت هستیم.

عامری: ما با همه کشور‌های منطقه و همسایه به قول معروف در یک قایق نشسته‌ایم. همه ما باید پارو‌های خود را به یک سمت بزنیم، اگر به فکر توسعه و رفاه ملت‌های خود هستیم.

آوردن کشور‌های دیگر به منطقه، کمکی به ما نخواهد کرد. حتی اگر آمریکایی‌ها به منافع خود فکر کنند، باز هم باید یک قدم عقب بروند، حقوق ملت ایران را بدهند و حقوق مردم منطقه را به رسمیت بشناسند. امروز جهان در حال یک شکل‌گیری جدید است. چندجانبه‌گرایی در دنیا که می‌گوییم، بازیگران متنوعی دارد. صحبت از فرسایش قدرت اقتصادی دنیا است. آمریکایی‌ها در برابر رقیبان اقتصادی بزرگی مانند چین و هند، عقب می‌افتد و هر چه پافشاری کند، سهم بیشتری از این کیک بزرگ اقتصاد از دست خواهد داد.

مجری: به این ترتیب، ما از یک کشور تحریم‌ شده به یک کشور تحریم کننده آن‌ها تبدیل شده‌ایم و بر اقتصاد جهانی و کشور‌های اروپایی و آمریکایی تأثیر مستقیم گذاشته‌ایم. این فقط در عرصه نفت و گاز نیست و در قیمت‌ها و عرصه امنیت غذایی، هر چه جلوتر برویم، آن را خواهیم دید.

عامری: هزاران نقشه در سالیان گذشته کشیده شده است که این موقعیت جغرافیای سیاسی ایران، حذف و دور زده شود و اهمیت این سرزمین در ذهن کشورهای دیگر، فرو کاسته شود، اما واقعیت‌هایی را که ممکن است به‌طور موقت پس بزنند، در دراز مدت، خود را نشان می‌دهد.

این جنگ موجب شد که بسیاری از واقعیت‌هایی که آمریکا تلاش می‌کرد تا پنهان کند، خود را نشان می‌دهد. جمهوری اسلامی ایران، همیشه بزرگی و سروری خود در تنگه هرمز را داشته است. فقط امروز نیست که می‌گوییم جمهوری اسلامی ایران بر تنگه هرمز مدیریت می‌کند، دیروز هم همین‌طور بوده است.

تنگه هرمز، متعلق به حاکمیت جمهوری اسلامی ایران است، اما کشورمان، نجابت به خرج داده و با اقتصاد جهانی همراهی کرده بود، خودش تحریم شد و دیگران را در سختی قرار نداد، اما امروز از حق خود در این منطقه استفاده می‌کند. کار بیشتری انجام نمی‌دهد؛ در عین حال که اگر آمریکایی‌ها پای خود را کنار بکشند و حق ملت ایران را به رسمیت بشناسد، ما به راحتی این صحنه را مدیریت خواهیم کرد.

محاصره دریایی که آمریکایی‌ها مدتی برای خنثی کردن بستن یا مدیریت تنگه هرمز از طرف ایران، به عنوان یک واکنش از خود نشان دادند، کارساز نخواهد بود؛ چون قانون‌های راهبردی دنیا می‌گوید که همواره واکنش در برابر کنش، مجبور به تسلیم بوده و آمریکایی‌ها ممکن است در کوتاه مدت، زحمتی برای ما و بقیه ایجاد کنند، اما در دراز مدت، این محاصره کارساز نخواهد بود.