روایت شهادت محمد کچویی در زندان اوین

به گزارش گروه تاریخ خبرگزاری صدا و سیما، هشتم تیرماه ۱۳۶۰، فقط یک روز پس از فاجعه انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی و شهادت آیت‌الله بهشتی و ۷۲ تن از یاران انقلاب، زندان اوین صحنه یکی دیگر از جنایت‌های تروریستی منافقین شد؛ جنایتی که به شهادت محمد کچویی، رئیس زندان اوین و از مبارزان باسابقه انقلاب اسلامی انجامید.

شهید کچویی؛ مردی که جان خود را سپر انقلاب کرد

شهید محمد کچویی از جمله چهره‌هایی بود که سال‌های طولانی مبارزه با رژیم پهلوی را در زندان‌های ساواک تجربه کرده بود. او پس از پیروزی انقلاب اسلامی مسئولیت‌های مختلفی را برعهده گرفت و به دلیل روحیه انقلابی، اخلاق‌مداری و اهتمام به هدایت زندانیان شناخته می‌شد.

بسیاری از زندانیان سیاسی آن دوران روایت کرده‌اند که کچویی حتی در برخورد با اعضای گروهک‌های معاند نیز تلاش می‌کرد با منطق و گفت‌و‌گو آنان را از مسیر خشونت و دشمنی با ملت ایران بازگرداند.

پس از انتشار خبر انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی، برخی اعضا و هواداران سازمان مجاهدین خلق در زندان اوین با ابراز خوشحالی و ایجاد آشوب، فضای زندان را متشنج کردند. در چنین شرایطی، آیت‌الله محمدی گیلانی و شهید اسدالله لاجوردی از مسئولان دستگاه قضایی برای کنترل اوضاع و گفت‌و‌گو با زندانیان وارد محوطه زندان شدند.

در همین هنگام، کاظم افجه‌ای، یکی از عناصر وابسته به منافقین که توانسته بود با فریب و ظاهرسازی اعتماد نسبی مسئولان زندان را جلب کند، با سوءاستفاده از موقعیت خود به سلاح دست یافت و برای اجرای نقشه تروریستی از پیش طراحی‌شده اقدام کرد. هدف اصلی این عملیات، ترور مسئولان ارشد قضایی و انقلابی حاضر در محل بود.

شهید کچویی که متوجه رفتار مشکوک افجه‌ای شده بود، بی‌درنگ برای جلوگیری از این اقدام به سوی او رفت. افجه‌ای با شلیک گلوله، محمد کچویی را به شهادت رساند؛ اما همین فداکاری موجب ناکامی نقشه تروریست‌ها و نجات جان دیگر مسئولان حاضر در صحنه شد. شهید لاجوردی بعد‌ها درباره این واقعه گفت که کچویی به دلیل جوانمردی و احساس مسئولیت خود به شهادت رسید.

ویژگی برجسته شهید کچویی را می‌توان در نگاه او به جریان نفاق مشاهده کرد. او که سال‌ها از نزدیک با تفکرات و عملکرد گروه‌های مختلف سیاسی آشنا شده بود، در وصیت‌نامه خود سازمان مجاهدین خلق را خطرناک‌ترین دشمن جمهوری اسلامی توصیف کرده و راجع به ماهیت انحرافی این جریان هشدار داده بود. این سخنان زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم او این قضاوت را نه از سر احساسات، بلکه بر پایه تجربه سال‌ها مواجهه مستقیم با اعضای این سازمان بیان کرده بود.

بخشی از وصیت نامه شهید کچویی

«.. و این مطلب را هم لازم می‌دانم در وصیت نامه خود بنویسم که با توجه به اینکه خیلی‌ها با مرام‌های مختلف ادعای حق بودن را دارند ولکن حق یک چیز بیشتر نیست و به نظر من اختلاف بر سر معیار‌ها است و برای من که معیارم قرآن و پیغمبر و ائمه و ولایت فقیه و در حال حاضر امام خمینی است و جز این حق نیست و شدیدا معتقدم که مجاهدین خلق با توجه به معیار‌های باطلی که دارند ناحق‌ترین و باطل‌ترین گروه‌ها هستند اگر هدایت شدنی هستند خداوند آنها را هدایت کند وگرنه نابود کند و معتقدم بد‌ترین دشمن در حال حاضر برای جمهوری اسلامی که حاصل خون بیش از ۷۰ هزار شهید است  همین مجاهدین هستند.»

حمایت امریکا از عملیات تروریستی منافقین

بر اساس اسناد و مدارک موجود دولت امریکا سعی کرد با نزدیک شدن به منافقین و حمایت از فعالیت‌های تروریستی این سازمان طرح‌های خود علیه نظام جمهوری اسلامی را جامه عمل بپوشاند. متعاقب این طرح امریکا، درسال ۱۳۶۶ خبرگزاری فرانسه از واشنگتن گزارش داد که دولت آمریکا با سازمان مجاهدین خلق (منافقین) دارای تماس‌هایی است. بنابر گزارش روزنامه لوموند در ۲۴ آوریل ۱۹۸۷، ریچارد مورفی معاون وزیر خارجه وقت آمریکا در امور خاورمیانه نیز در پاسخ به سوال یکی از نمایندگان کنگره آمریکا این تماس‌ها را تایید کرد.

علیرغم اسناد معتبر و اعتراف صریح امریکا بر حمایت از منافقین و دشمنان جمهوری اسلامی ایران گروهی در داخل کشور سعی در سفید شویی و حتی نادیده گرفتن دشمنی و جنایت‌های امریکا علیه ایران اسلامی دارند. رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره این افراد می‌فرمایند:. آن کسانی که امروز سعی میکنند از این هیولا - که سیاست‌های آمریکایی و سیاست‌های بعضی از دنباله‌روان آمریکا است - یک چهره‌ی موجّهی معرّفی کنند، اینها دارند خیانت میکنند؛ اینها دارند جنایت میکنند. این کسانی که این حقیقت روشن را کتمان میکنند، این دشمنی خباثت‌آلود را در زیر پرده‌های توجیه می پوشانند، این‌ها دارند خیانت میکنند به این ملّت. کشور ما و ملّت ما احتیاج دارد دشمن را بشناسد، عمق دشمنی را بفهمد.۱۳۹۴/۰۴/۰۶

نتیجه گیری

شهادت محمد کچویی تنها یک حادثه تاریخی نیست؛ نمادی از ایثار مردانی است که در سخت‌ترین روز‌های انقلاب، جان خود را سپر حفظ نظام و امنیت مردم کردند. مرور زندگی و شهادت او نشان می‌دهد که جریان تروریسم در دهه نخست انقلاب، صرفاً مسئول حذف فیزیکی شخصیت‌های انقلابی نبود، بلکه در پی ضربه زدن به اصل استقلال و ثبات جمهوری اسلامی ایران بود؛ تلاشی که با فداکاری شهیدانی، چون محمد کچویی ناکام ماند.

پژوهشگر و نویسنده: طیبه السادات حسینی