تاب آوری شهری بدون آموزش عمومی و مشارکت مردم محقق نمی‌شود

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، حجت‌الاسلام آقامیری در نشست تیر مجمع دانشگاهیان که با حضور جمعی ار اساتید دانشگاه‌های مختلف برگذار شد، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدای جنگ تحمیلی اخیر و تسلیت ایام ماه محرم، اظهار کرد: ماه محرم، ماه تعزیت اهل بیت عصمت و طهارت (ع) است و امیدواریم در این ایام نورانی، توفیق درک عمیق‌تر محبت اهل بیت (ع) در دل‌هایمان بیش از پیش حاصل شود.

وی با قدردانی از برگزارکنندگان نشست و همچنین ارائه دیدگاه‌های علمی در این جلسه افزود: موضوعی که برای این نشست انتخاب شده، بازآفرینی شهری در پیوند با پدافند غیرعامل و نقش آن در تاب‌آوری اجتماعی و آمادگی در برابر تهدیدات است؛ موضوعی که هنوز در بسیاری از سیاست‌های شهری کشور جایگاه شایسته خود را پیدا نکرده است.

آقامیری با طرح این پرسش که آیا شهری صرفاً زیبا و مدرن با خیابان‌های عریض می‌تواند در برابر تهدیدات نظامی، زلزله یا بحران‌های ترکیبی تاب‌آوری داشته باشد، گفت: تجربه بحران‌های اخیر در منطقه نشان می‌دهد پاسخ این پرسش منفی است و زیبایی بدون ایمنی نوعی فریب در سیاست‌گذاری شهری محسوب می‌شود.

این عضو شورای شهر تهران ادامه داد: هدف مدیریت شهری در کلان‌شهر‌هایی مانند تهران باید ایجاد فضایی زیست‌پذیر، باکیفیت و در عین حال مقاوم در برابر بحران‌ها باشد. در صورت پیوند درست توسعه شهری با ملاحظات پدافند غیرعامل، هم خسارات کاهش می‌یابد و هم تاب‌آوری اجتماعی ارتقا پیدا می‌کند.

وی با اشاره به شرایط پیچیده کنونی و تهدیدات چندلایه افزود: اهمیت این موضوع بیش از گذشته است و نباید در حاشیه سیاست‌گذاری شهری قرار گیرد.

آقامیری با انتقاد از نگاه محدود به پدافند غیرعامل تصریح کرد: بازآفرینی شهری زمانی معنا دارد که سه مؤلفه کارکردی بودن فضاها، ارتقای ایمنی در برابر تهدیدات و رعایت الزامات پدافند غیرعامل شامل پراکندگی، استتار، استحکام و مسیر‌های جایگزین به صورت هم‌زمان دیده شود.

وی این سه مؤلفه را یک «مثلث راهبردی» دانست و تأکید کرد: تمرکز صرف بر نوسازی کالبدی، نما و زیباسازی می‌تواند در زمان بحران به افزایش آسیب‌پذیری منجر شود.

عضو شورای شهر تهران با اشاره به تجربه بحران‌هایی مانند جنگ اوکراین و غزه گفت: در این رخداد‌ها حتی ساختمان‌های نوساز نیز به دلیل نبود پناهگاه و مسیر‌های تخلیه اضطراری، عملاً کارایی خود را از دست دادند.

آقامیری تأکید کرد در بازآفرینی شهری باید پرسش‌هایی مانند رعایت فاصله از مراکز حساس، پیش‌بینی پناهگاه‌های چندمنظوره، مسیر‌های تخلیه اضطراری و استفاده از مصالح مقاوم مورد توجه جدی قرار میگیرد.

وی با بیان اینکه تمرکز صرف بر اقتصاد و زیباسازی در بسیاری از طرح‌های بازآفرینی موجب غفلت از کاهش آسیب‌پذیری شده است، افزود: حتی استحکام فیزیکی ساختمان‌ها نیز به تنهایی کافی نیست.

این عضو شورای شهر تهران با تأکید بر اهمیت تاب‌آوری اجتماعی گفت: در بحران‌ها تنها سازه‌های مقاوم کافی نیست و آمادگی و آموزش شهروندان نقش تعیین‌کننده دارد؛ به گونه‌ای که در صورت نبود آگاهی عمومی، حتی مقاوم‌ترین زیرساخت‌ها نیز کارآمد نخواهند بود.

وی افزود: در کنار سخت‌افزار شهری، نرم‌افزار انسانی نیز اهمیت دارد و پدافند غیرعامل باید هم کاهش شوک اولیه بحران و هم ارتقای آموزش و مشارکت مردم را دنبال کند.

آقامیری با اشاره به ضعف آگاهی عمومی در تهران نسبت به نقاط امن و مسیر‌های تخلیه اضطراری گفت: این موضوع یکی از خلأ‌های جدی در نظام تاب‌آوری شهری است.

وی تأکید کرد: این شکاف باید از طریق آموزش عمومی، مانور‌های شهری، شبیه‌سازی‌های عملی و نصب تابلو‌های راهنمای بحران برطرف شود.

رئیس کمیته عمران شورای شهر تهران در پایان چهار اقدام فوری را برای ارتقای تاب‌آوری شهری برشمرد: اصلاح مقررات شهری با رویکرد پدافند غیرعامل، طراحی پناهگاه‌ها و مسیر‌های تخلیه در پروژه‌های بازآفرینی، اجرای آموزش و مانور‌های منظم برای شهروندان و تقویت همکاری میان شورا، شهرداری، دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی.

آقامیری خاطرنشان کرد: در صورت بی‌توجهی به پدافند غیرعامل، هزینه‌های سنگینی در آینده به شهر تحمیل خواهد شد و لازم است نگاه به بازآفرینی شهری از یک پروژه عمرانی صرف به یک برنامه راهبردی برای زیست ایمن و پایدار تغییر کند.