روایت حقیقت در قاب مستند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، در این مراسم، پیمان جبلی، رئیس سازمان صداوسیما با تأکید بر مسئولیت مستندسازان در ثبت واقعیت‌های روز، نسبت به استفاده افراطی از هوش مصنوعی در تولید آثار مستند هشدار داد و آن را یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی این حوزه دانست.

جبلی با اشاره به اینکه مستند، نزدیک‌ترین قالب رسانه‌ای به واقعیت است، گفت: فناوری‌های نوین نباید جای تجربه مستقیم و حضور انسانی مستندساز در متن حوادث را بگیرند.

وی افزود: مستندساز کسی است که برای دیدن و ثبت حقیقت، در میدان حضور پیدا می‌کند و همین مواجهه مستقیم، ارزش و اعتبار روایت مستند را شکل می‌دهد.

رئیس رسانه ملی همچنین از افزایش قابل توجه مشارکت مستندسازان در این دوره خبر داد و افزود: شمار آثار رسیده به جشنواره از حدود سه هزار اثر در دوره گذشته به بیش از چهار هزار اثر افزایش یافته؛ رشدی که از نگاه او نشانه تعامل و هم‌افزایی بیشتر میان رسانه ملی و جامعه مستندساز کشور است.

وی با اشاره به تحولات فنی تلویزیون نیز از ارتقای کیفیت پخش بیش‌تر شبکه‌های سیما و شبکه‌های استانی به HD خبر داد و این اقدام را گامی برای فراهم کردن امکان نمایش باکیفیت‌تر آثار مستندسازان عنوان کرد.

جبلی همچنین بحران‌ها و جنگ‌ها را از مهم‌ترین عرصه‌های شکل‌گیری روایت مستند دانست و بر ضرورت تولید آثار متنوع درباره حوادث اخیر تأکید کرد.

رئیس رسانه ملی همچنین خواستار آن شد که مستندسازی تنها در قالب‌های متعارف تلویزیونی محدود نماند و از تولیدات کوتاه و میکرو تا آثار سینمایی و بلند را دربرگیرد.

رئیس صداوسیما افزود: بخشی از وقایع و جنایت‌های سال‌های اخیر هنوز به اندازه کافی روایت نشده‌اند و مستندسازان می‌توانند با ثبت حرفه‌ای این رویدادها، تصویری ماندگار برای نسل‌های آینده ایجاد کنند.

سیدرضا صالحی‌امیری ، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نیز در این مراسم، مستندسازی تحولات اخیر کشور را یک مسئولیت تاریخی دانست و بر ضرورت ثبت مقاومت، شهادت، انسجام ملی و رویداد‌های یک سال گذشته تأکید کرد.

وی با اشاره به نقش شهدا و نیرو‌های حاضر در میدان در تأمین امنیت کشور، گفت: حوادث اخیر باید به شکلی دقیق و ماندگار ثبت شود تا نسل‌های آینده بتوانند تصویری روشن از شرایطی که ملت ایران پشت سر گذاشته است، در اختیار داشته باشند.

صالحی‌امیری همچنین خواستار استفاده از ظرفیت مستندسازان در انتقال این روایت به نسل‌های آینده شد و افزود: آثار تولید شده می‌توانند در آینده به منابعی برای نظام آموزشی و پژوهشی کشور تبدیل شوند.

وزیر میراث فرهنگی در بخش دیگری از سخنان خود، ایران را سرزمینی با ظرفیت گسترده برای تولید آثار مستند دانست و از تاریخ، فرهنگ، قومیت‌ها، ادبیات، هنر، موسیقی و میراث تاریخی کشور به عنوان سوژه‌هایی گسترده برای معرفی ایران به جهان یاد کرد.

وی با اشاره به شمار بالای آثار تاریخی شناسایی‌شده و ثبت‌شده کشور، بر ضرورت تبدیل این ظرفیت عظیم به روایت‌های تصویری و ماندگار تأکید کرد.

صالحی امیری همچنین با اشاره به آسیب دیدن شماری از آثار تاریخی در جریان جنگ اخیر، تخریب میراث فرهنگی را فراتر از آسیب به بنا‌ها دانست و آن را تعرض به حافظه و هویت تاریخی جامعه توصیف کرد.

وی با تمجید از نقش رسانه ملی در پوشش رویداد‌های ملی گفت: صداوسیما پرچم رویداد «ایران‌جان» را به اهتزاز درآورده که بسیار ارزشمند است؛ اکنون وظیفه مستندسازان است تا با قدرت بیشتر، اتفاقات سال اخیر را به تصویر بکشند.

صالحی‌امیری در پایان، صیانت از انسجام ملی را ضرورتی اساسی دانست و تأکید کرد: روایت‌های رسانه‌ای و مستند باید در خدمت تقویت همدلی و سرمایه اجتماعی قرار گیرند.

محسن برمهانی، معاون سیمای رسانه ملی نیز در این مراسم، مسئولیت مستندسازان در مقطع کنونی را سنگین‌تر از گذشته ارزیابی کرد و گفت: مجموعه‌ای از حوادث مهم در یک سال اخیر رخ داده که هر یک ظرفیت تبدیل شدن به یک اثر مستند ماندگار را دارند.

وی با اشاره به جنگ‌ها، شهادت‌ها، حوادث مربوط به غیرنظامیان و حمله به ناوشکن دنا، بر ضرورت ثبت تصویری این رویداد‌ها تأکید کرد و افزود: مستندسازان باید بتوانند ابعاد انسانی و تاریخی چنین وقایعی را برای مردم و نسل‌های آینده روایت کنند.

برمهانی، حتی رویداد‌های به ظاهر ساده و شخصی را دارای ظرفیت جهانی شدن دانست و تأکید کرد: گاه روایت زندگی یک کودک یا تجربه انسانی یک فرد در دل بحران می‌تواند به اثری اثرگذار و ماندگار تبدیل شود.

وی در پایان افزود: امیدوارم رسانه ملی و دیگر نهاد‌های فعال در حوزه تولید آثار مستند بتوانند وظیفه خود را در قبال این روز‌های مهم و تمدن‌ساز به‌درستی انجام دهند و روایتگر حقیقت این دوران باشند.

حسین زارع‌زاده، مدیر شبکه مستند و دبیر نهمین جشنواره تلویزیونی مستند، مستندسازی را فراتر از ثبت صرف رویداد‌ها دانست و بر نقش آن در کشف و روایت لایه‌های انسانی اتفاقات تأکید کرد.

وی با اشاره به فعالیت مستندسازان و عکاسان در جنگ ۱۲ روزه و ثبت حضور مردم در رویداد‌های ملی، این آثار را بخشی از حافظه تصویری کشور دانست و گفت: بسیاری از لحظات تاریخی بدون تلاش این روایتگران ممکن است در گذر زمان به فراموشی سپرده شوند.

زارع‌زاده، دوره نهم جشنواره را گامی در مسیر تحول و بلوغ آن دانست و افزود: برای نخستین‌بار بخش محیط زیست و تنوع زیستی به جشنواره اضافه شد.

به گفته وی، حضور قابل توجه فیلمسازان جوان نیز از ویژگی‌های این دوره بود و به همین دلیل جایزه ویژه فیلمساز جوان به جشنواره افزوده شد.

زارع زاده همچنین از افزایش تعداد و ارزش جوایز جشنواره خبر داد و گفت: مجموع رشد ریالی جوایز این دوره از ۱۱۷ درصد فراتر رفته؛ اقدامی که به گفته دبیر جشنواره، نشان‌دهنده توجه جدی‌تر به جایگاه مستند در رسانه ملی است.

در بخش دیگری از مراسم نیز از رشادت‌های کارکنان نیروی دریایی ارتش و فرمانده ناوشکن دنا تقدیر شد و از مسعود دهنوی، سازنده مستند «فرمانده و دریا»، تجلیل به عمل آمد.

در بخش مجموعه مستند، خلیل زارعی برای «حیات‌وحش منوجان» رتبه نخست را کسب کرد، مجید گل‌عابد با «داستان بقا» دوم شد و رضا اکبریان گالشکُلایی برای «آب و نون» رتبه سوم را به دست آورد.

در بخش «ایران عزیز»، سحر قناعتی با «قلب شیشه‌ای» رتبه نخست، علی ترابی با مجموعه «ماجرا» رتبه دوم و محسن رضازاده با «زهرا؛ یک روایت شخصی» رتبه سوم را کسب کردند.

در بخش حیات‌وحش و محیط زیست، حامد سعادت با «جنگل قائم» جایزه نخست را گرفت؛ بابک عباسی برای «آهنگی برای آب» دوم شد و فرزانه حاتمی و محمدهادی اسفندیاری با «مزرعه سبز فلک» رتبه سوم را به دست آوردند.

جایزه ویژه هیأت داوران این بخش نیز به مهدی زمان‌پور کیاسری برای «مرگ پشت دیوار‌های سبز» رسید.

عنوان بهترین فیلم مستند جشنواره به عقیل جماعتی برای «خشت و خون» اختصاص یافت.

رضا تنهایی برای گفتار متن همین اثر، سلمان ابوذر برای صداگذاری «هدف اکبر» و «خشت و خون»، مهدی آزادی برای فیلمبرداری «عزیز» و «خیره به خورشید»، محمد بابایی برای تدوین و جلوه‌های ویژه «خون، حنا، باروت» و محمد طالبی برای پژوهش «سفرنامه عراق عجم» دیگر برگزیدگان بخش‌های تخصصی بودند.

در بخش کارگردانی مستند کوتاه، حسن جعفری برای «بیستا برمه» برگزیده شد و مریم صبوری برای «گلین بالا» دیپلم افتخار گرفت. در بخش نیمه‌بلند، محمدرضا خوش‌فرمان با «اسپانک» جایزه بهترین کارگردانی را دریافت کرد و علی شهاب‌الدین و محمدعلی یزدان‌پرست دیپلم افتخار گرفتند. جعفر صادقی نیز برای «رویای شهر حلقه‌ها» مورد تقدیر قرار گرفت. در بخش بلند، جمشید ربات‌ترک برای «امین‌الضرب» دیپلم افتخار کسب کرد.

جایزه ویژه فیلمساز جوان به مصطفی توکل‌فرد برای «بابا موشک داد» رسید و هیأت داوران از ابوالفضل توکلی و آرمان قلی‌پور دشتکی نیز تقدیر کرد.

در بخش جوایز ویژه دبیر جشنواره، مهدیه سادات‌محور به دلیل توجه به مسائل زنان و جامعه و سعید فرجی برای «فریم‌های فلسطینی» مورد تقدیر قرار گرفتند.

در بخش آرای مردمی که بیش از ۵۰۰ هزار پیام و مشارکت مخاطبان را به همراه داشت، رسول پولادی با «از نظر دیگران» در بخش کوتاه، وحید امرایی با «سایدا» در بخش نیمه‌بلند و رفیع‌الدین اسماعیلی با «بی‌مریم» در بخش بلند، جوایز برگزیده مخاطبان را دریافت کردند. پولادی جایزه خود را به شهدای مدرسه میناب تقدیم کرد.

همچنین جایزه ویژه میراث فرهنگی به میلاد شاه‌جانی برای مستند «آواز شمشیر بر پشت سنگر‌های شیشه‌ای» اهدا شد.

در بخش جوایز ویژه سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران نیز مهدی زمان‌پور کیاسری برای «پشت دیوار‌های سبز» و رسول پولادی برای «از نظر دیگران» مورد تقدیر قرار گرفتند.

در این مراسم همچنین از احمدرضا طایی به پاس یک عمر فعالیت هنری تجلیل شد و جمعی از فعالان حوزه مستند و تصویر که در جریان جنگ رمضان فعالیت داشتند نیز مورد تقدیر قرار گرفتند.

نهمین جشنواره تلویزیونی مستند در حالی به پایان رسید که موضوعاتی همچون تحولات اجتماعی، محیط‌زیست، تنوع زیستی، دفاع از کشور و روایت فداکاری‌های نیرو‌های مسلح، در مرکز توجه این دوره قرار داشت.